Shifting Sounds is toe aan haar vierde editie. Ditmaal focust het festival op stemmen van protest en verzet. Muziekprogrammator Merle Scheske licht toe waarom deze editie zo bijzonder is, en gidst je doorheen het volledige programma.
Merle, dit is je derde editie van Shifting Sounds als programmator. Gezien je ervaring tot nu toe, wat zijn je gedachten over de evolutie van het festival en de plaats ervan binnen DE SINGEL?
“Ik heb het gevoel dat ik met deze editie eindelijk op het punt ben gekomen waarop ik echt tevreden ben. Toen ik bij DE SINGEL begon, kreeg ik dit format eigenlijk een beetje toegewezen. Ik heb het gebruikt om de curatoriële lijnen te introduceren die ondertussen deel uitmaken van onze jaarlijkse programmering, zoals elektronische muziek en geluidskunst, maar ook het idee van het concertpodium als een soort speelruimte. Ik vind het interessant om te zien hoe ‘genres’ evolueren en hun plaats vinden binnen een instelling zoals de onze, en een platform als Shifting Sounds was daarvoor het ideale vertrekpunt. Deze editie wordt de programmatie veel meer gedreven door inhoud, door een curatorenvisie en storytelling.”
Shifting Sounds is niet zomaar een muziekfestival. Het hanteert een multidisciplinaire en overstijgende aanpak. Is dat iets wat je verder wil blijven verkennen?
“Ja, absoluut. Niet alleen is ons huis een multidisciplinaire instelling waarin podiumkunsten, muziek en architectuur naast elkaar worden gepresenteerd, we stimuleren ook steeds meer samenwerkingen en projecten die van nature sterk multidisciplinair zijn. Zelf voel ik me sterk geïnspireerd door dans, prikkelende performances en de durf en schoonheid van spoken word. Muziek is vaak een inspiratiebron of speelt een grote rol binnen de podiumkunsten, en ik denk dat het dan ook heel natuurlijk is dat je de ene avond naar een concert van de Libanese band Sanam kunt gaan, en de volgende avond naar
When I Saw The Sea van Ali Chahrour. Ik zou ons publiek graag een ervaring bieden waarin ze op een vanzelfsprekende manier disciplines kunnen mengen, zonder de angst dat ‘dans misschien niets voor hen is’ of dat ‘een concert saai zou kunnen zijn’. Choreografie is ook muziek, terwijl een concert ook storytelling is.”
Dit seizoen richt Shifting Sounds zich op stemmen van protest en verzet. Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog waren er nooit zoveel conflicten in de wereld. In 2025 waren er 65 conflicten waarbij minstens één staat betrokken was, het hoogste aantal sinds 1946. Kunnen we aannemen dat dit ook weerspiegeld wordt in de kunst- en muziekscene?
“Veel kunstvormen worden gedreven door sociale en politieke conflicten. Ze weerspiegelen wat er gaande is, en dat hebben ze altijd gedaan. Denk aan Beethoven: geen politicus, maar wel diep beïnvloed door de Franse Revolutie en de Verlichting. Ik denk niet dat het per se gaat om expliciete uitspraken op het podium of het maken van politieke statements. Het gaat eerder om samenkomen, samen creëren en daarmee blijven doorgaan. Soms gaat het ook gewoon om overleven: kunst als een vorm van verzet. Maar we kunnen ook niet verwachten dat kunstenaars altijd degenen zijn die zich expliciet moeten uitspreken. Ik denk dat instellingen zoals DE SINGEL daarin ook een belangrijke rol spelen. Als we stoppen met verhalen vertellen en het delen van verschillende werkelijkheden, als we de taal niet meer vinden, als we niet meer met elkaar in gesprek gaan en naar elkaar luisteren - dan vraag ik me af wat nog het punt is.”
Shifting Sounds benadert verzet niet op een eenduidige manier. Verzet krijgt een andere vorm bij Pussy Riot dan bij SANAM of Trajal Harrell. Was deze diverse aanpak voor jou als programmator noodzakelijk?
“Een diverse aanpak die in mijn ogen eigenlijk nog niet divers genoeg is. We hebben acht dagen met verschillende stemmen en uiteenlopende kunstvormen, maar zelfs dan presenteren we slechts een fractie van wat er bestaat. Ik houd van uitgesprokenheid en durf; de rauwe performance van Pussy Riot is bijvoorbeeld pure activisme. De speelse verkenning van Club Gewalt is ook uitgesproken, maar vertrekt vanuit een impuls en een houding die toch duidelijk meer geworteld is in hun generatie (millennials) en een West-Europees perspectief. Elke stem en elk lichaam wordt gevormd door wat hun dagelijkse leven bepaalt, en ik geef graag ruimte aan al die stemmen. Wat ik echter het liefst zou zien, is dat ons publiek deze week aangrijpt als een kans om meerdere keren naar DE SINGEL te komen en zelf te luisteren en te kijken.”
Veel mensen voelen zich vandaag de dag machteloos en hebben het gevoel dat ze niets kunnen doen. Kan een concert ons activeren, iets in beweging zetten? Is naar een concert gaan een vorm van verzet?
“Het samenkomen van mensen - of dat nu bij een demonstratie of een concert is - is altijd een vorm van verzet. Je denkt daar misschien niet elke keer zo expliciet over na, maar je maakt wel degelijk de keuze om ergens naartoe te gaan, je te mengen met honderden mensen en samen een ervaring te doorlopen. De energie die daarbij ontstaat heeft veel potentieel: voor zachtheid, maar ook voor hoop. Verschillende kunstvormen kunnen echt als een soort medicijn werken, vind ik. Zelfs als je alleen naar een voorstelling gaat, maak je deel uit van iets, van een vorm van samenzijn. Je hoeft niet per se te houden van wat je gezien hebt, maar het kan je wel even uit je eigen realiteit halen. Er gebeurt iets - zelfs als je je daarna verdrietig voelt, komt er toch iets in beweging. Terugkomend op Shifting Sounds wil ik ook graag de voorstellingen van Abdullah Miniawy (in een double bill met The Handover) en SANAM noemen. Ik ben onlangs naar een concert van die laatste gegaan, en na één nummer zeiden ze iets in de trant van: “Misschien verwachten jullie dat we een uitspraak doen over de wereld waarin we leven (Libanon was net aangevallen door de staat Israël), en daar kunnen we na de show over praten, maar nu gaat het om de muziek.” En iedereen begon te dansen en was samen in het moment.”
Met meer dan tien evenementen is Shifting Sounds groter dan ooit. Waar kijk je het meest naar uit?
“Dat is een onmogelijke vraag om te beantwoorden! Ik ben ontzettend enthousiast over alles, maar ik ben heel nieuwsgierig naar het nieuwe project van Farida Amadou, Melissa Mabesoone en Louis Vanhaverbeke:
Soil Biographies. Ik ben een grote fan van Farida’s muzikale taal! Maar ook: Club Gewalt geven hun Belgische debuut, The Romeo van Trajal Harrell voelt als voeding voor de ziel, Abdullah Miniawy is iemand waar ik dagelijks naar zou kunnen luisteren, Pussy Riot omwille van hun rauwe energie, en bovenal SANAM en Ali Chahrour.”